Najczęstsze błędy w żywieniu osób starszych, ich konsekwencje i możliwości zapobiegania.

Dodano: 2019-02-18 przez Edyta Karpiesiuk zdrowe odżywianie

Z wiekiem zmniejsza się ilość wydzielanej śliny i soków trawiennych, trudniej więc trawić pokarm. Następuje zwolnienie perystaltyki jelit, zmienia się także mikroflora jelita grubego, co przenosi się na ogólne pogorszenie samopoczucia wynikające z niedoborów składników odżywczych.

  • Niedobór pełnowartościowego białka w diecie. Osoby w wieku starszym, często ze względów ekonomicznych, nie uwzględniają w swojej codziennej diecie pełnowartościowego białka, w postaci chudych, dobrych jakościowo mięs i wędlin. Dobrym żródłem pełnowartościowego białka są poza mięsem, mleko i jego produkty oraz jajka.
  • Rezygnacja z warzyw i owoców- osoby starsze, zwłaszcza chore, rzadko robią zakupy, w sklepie wybierają produkty o przedłużonym terminie ważności, np. konserwy, rezygnują zaś ze świeżych owoców i warzyw, które szybko się psują. Osoby starsze napotykają na trudność w gryzieniu twardych warzyw oraz owoców, można temu zaradzić przygotowując zupy w postaci kremu, soki warzywno- owocowe, musy, czy koktajle.
  • Unikanie jedzenia. Zaburzenia zmysłu smaku i powonienia, a także często związany z tym brak apetytu, powodują, że seniorzy nie przywiązują wagi do jedzenia. Nie przyrządzają też posiłków, które są pracochłonne. O swoją dietę nie dbają zwłaszcza osoby samotne, żyjące w poczuciu izolacji, czujące się mało użytecznymi dla otoczenia. To może prowadzić do niedożywienia. Według badań najmniejsze ryzyko śmiertelności w grupie osób starszych jest przy BMI 23,5-27 kg/m2.
  • Nadmierna masa ciała. Ponad połowa osób starszych zmaga się z problemem nadwagi 40% – otyłość 20% – nadwaga. Należy wprowadzić zbilansowaną dietę o właściwej kaloryczności, a także zwiększyć aktywność fizyczną.
  • Nawet co 3 osoba w wieku 65 lat i więcej ma problemy ze sprawnością, więc będzie miała problem z przygotowaniem posiłków. Dlatego też posiłki powinny być proste do wykonania i należy zwrócić uwagę na brak uzębienia – posiłki mielone, miękkie, rozdrobnione, płynne. Bardzo ważna lista zakupów, ponieważ zazwyczaj osoba trzecia zajmuje się robieniem zakupów. Przygotowując dietę osobom w wieku starszym należy pamiętać, aby zaproponować identyczny zestaw obiadowy na 2 dni, aby nie było konieczności codziennego gotowania. śniadanie i kolacja z tych samych produktów, by nic się nie zmarnowało.
  • Niewystarczające nawadnianie. IŻŻ zaleca, żeby ilość wypijanych płynów wynosiła co najmniej 2 L dziennie. Jeśli dana osoba nie przepada za piciem wody, w tej sytuacji można zaproponować napary ziołowe, soki warzywno- owocowe, a także wkomponować do codziennej diety większą ilość posiłków w formie płynnej
  • Nadmierne solenie- spowodowane zmianami odczuwania słonego smaku
  • Zbyt dużo tłuszczy nasyconych i cukrów prostych. Spożycie tłuszczów nie powinno przekraczać 30% energii z diety i powinny być głównie pochodzenia roślinnego, zawierające wielołańcuchowe nienasycone kwasy tłuszczowe, omega-3 i omega-6. W przypadku podaży węglowodanów powinny dominować produkty zbożowe wyprodukowane z mąk gruboziarnistych oraz kasze niełuskane, takie jak kasza gryczana lub jęczmienna. Biały chleb i bułki pszenne należy zastępować pieczywem pełnoziarnistym, razowym oraz pieczywem z dodatkiem ziaren lub orzechów. Ciemne pieczywo jest znacznie bogatsze w witaminy i składniki mineralne oraz białko i błonnik pokarmowy. 
  • Ciężkostrawne posiłki- Powinny zostać zastąpione daniami gotowanymi, pieczonymi bez tłuszczu i przygotowanymi na parze. Ponad to osoby w wieku starszym, szczególnie mające problem z trawieniem i odczuwające dyskomfort po posiłkach, powinny unikać produktów ciężkostrawnych, takich jak grzyby, warzywa kapustne, nasiona warzyw strączkowyc
  • Niedobory w diecie takich składników jak wapń, żelazo, potas, magnez, potas, witaminy D, witamin z grupy B. Należy zwiększyć spożywanie odpowiednich produktów zawierających odpowiednie składniki, wprowadzić do diety żywność o nie wzbogaconą lub wdrożyć suplementacje.

Ogólne zalecenia dotyczące diety osób w wieku starszym:

  • spożywać codziennie różnorodne produkty spożywcze;
  • zmniejszyć spożycie tłuszczy pochodzenia zwierzęcego, cholesterolu, cukru i soli;
  • kontrolować masę ciała;
  • zwiększyć spożycie nienasyconych kwasów tłuszczowych, węglowodanów złożonych i błonnika
  • ograniczać spożycie alkoholu;
  • zwiększyć aktywność fizyczną.

Ponadto praktyczne zalecania powinny obejmować takie wskazania jak:

  • zwiększenie gęstości odżywczej posiłków, czyli proporcji składników odżywczych do energii (spożywanie przetworów mlecznych odtłuszczonych, chudego mięsa, drobiu, wędlin i ryb, jeśli nie ma przeciwwskazań — przetworów zbożowych
     z pełnego ziarna, ciemnego pieczywa);
  • stosowanie do smarowania pieczywa miękkich margaryn zawierających zwiększoną ilość niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), a do krótkiego smażenia i do sałatek olejów roślinnych;
  • unikanie potraw i produktów ciężko strawnych, na przykład potraw długo smażonych, bigosu, grzybów;
  • unikanie przejadania się;
  • codzienne spożywanie warzyw i owoców
  • częstsze, regularne spożywanie posiłków (4–5), ale w małej objętości;
  • wypijanie większej ilości płynów;
  • odnajdywanie przyjemności w jedzeniu;
  • propagowanie aktywnego trybu życia dostosowanego do indywidualnych możliwości
Źródło
  • IŻŻ III Narodowy Kongres Żywieniowy „ Żywienie i aktywność fizyczna osób w wieku starszym w zdrowiu o chorobie”
  • Żywienie i styl życia osób w starszym wieku. Red. Mirosław Jarosz